ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ

Πολύ συχνά, οι εβδομάδες δεν έχουν το κλασικό σχήμα που περιέγραψα στην αρχή. Συμβαίνει να παρεμβάλλονται άλλα ταξίδια, διαδρομές που οδηγούν σε ευρωπαϊκές ή πιο μακρινές πόλεις, για μια σύντομη διαμονή δύο τριών ημερών. Τα ταξίδια αυτά οργανώνονται από τις επιτροπές, από τις διακοινοβουλευτικές αντιπροσωπείες ή από την πολιτική ομάδα και είναι καλά προετοιμασμένα, με αποτέλεσμα να κάνεις συναντήσεις και να πληροφορείσαι πολύ περισσότερα για την οικονομική και πολιτική κατάσταση της χώρας ή για ιδιαίτερα ζητήματα, όπως λχ ο πολιτισμός, η έρευνα, το ενεργειακό, απ’ όσα μπορεί κάποιος να υποθέσει για ταξίδια τόσο σύντομης διάρκειας. Μερικές φορές, βέβαια, οι συναντήσεις είναι τόσο πολλές και αλλεπάλληλες, διαρκούν ολόκληρη την ημέρα, ώστε δεν υπάρχει ο χρόνος να βγεις μια βόλτα με τα πόδια, να ανασάνεις το άρωμα της πόλης, να παρατηρήσεις τα κτίρια και τους ανθρώπους στην καθημερινότητά τους.

Ουάσινγκτον, Πράγα, Μπολόνια, Ρώμη, Λονδίνο, Δουβλίνο, Βαρσοβία, Βενετία, Ελσίνκι, Κόρδοβα…

ΜΑΑΣΤΡΙΧΤ

Ο μικρός Κώστας έφευγε για ένα από εκείνα τα εξωτικά μέρη, ίσως Κανάρια, και προθυμοποιήθηκε να δανείσει στη μικρή μας παρέα το αυτοκίνητό του. Έτσι ξεκινήσαμε για το Μάαστριχτ νωρίς το μεσημέρι. Στο μυαλό μου το Μάαστριχτ είχε την εικόνα του Συμβουλίου Κορυφής, γκρίζα κοστούμια μπροστά από ένα γυάλινο κτίριο, Συνθήκη του Μάαστριχτ, Οικονομική και Νομισματική Ένωση, έντονες αντιδράσεις κι επικρίσεις. Ωστόσο, σ΄ αυτή τη Συνθήκη απέκτησε ο πολιτισμός υπόσταση, καθώς για πρώτη φορά του αφιερώθηκε ένα από τα άρθρα της και εγκαινιάστηκε έτσι η αναγνώριση της σημασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο και τα προγράμματα για την πολιτιστική κληρονομιά και την πολιτιστική συνεργασία των κρατών μελών.

Το αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον του Konstantino για την πόλη μας κράτησε συντροφιά στη δίωρη διαδρομή και μας προετοίμασε για τη σημασία των κτιρίων που θα βλέπαμε και ιδιαίτερα για το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, το περίφημο Bonnefanten, έργο του Aldo Rossi.

Ωστόσο, φτάνοντας στην κεντρική πλατεία της πόλης, νιώσαμε όλοι ενθουσιασμένοι με την ατμόσφαιρα που κυριαρχούσε. Κόσμος που έκανε τη βόλτα του, τραπεζάκια έξω, η πλατεία ένα γύρο με πανύψηλα δέντρα και στη μια της μεριά μια παλιά εκκλησία που έστελνε προς τα έξω το φως των αναμμένων κεριών. Αποφασίσαμε ομοφώνως να μείνουμε σ΄ ένα αρχοντικό τριώροφο ξενοδοχείο εκεί κοντά, με τεράστια ψηλοτάβανα δωμάτια και ωραία θέα. Η βόλτα στην πόλη μας οδήγησε πολύ σύντομα σ΄ ένα μπαρ που σερβίριζαν κρασί κι ήταν γεμάτο κεφάτη πελατεία. Το γκαρσόνι έφερε κι άφησε πάνω στο τραπεζάκι μας, εκτός από το μπουκάλι με το κόκκινο Bordeau μια στοίβα από φιστίκια μέσα στο τσόφλι τους. Κι έτσι πίνοντας κρασί και τρώγοντας φιστίκια, ένα βουνό από τσόφλια γέμισε το τραπέζι μπροστά μας. Σύντομα όμως τα τσόφλια βρέθηκαν στο πάτωμα για να πάρει τη θέση τους ένα βουνό από φιστίκια. Όλο το πάτωμα του μπαρ ήταν γεμάτο τσόφλια που έτριζαν, καθώς αποχωρούσαμε μέσα στο κέφι και στα ξεφωνητά των θαμώνων που μας αποχαιρετούσαν.

Μετά από ένα καλό ύπνο κι ένα ωραίο πρωινό, το Bonnenfantenmuseum μας περίμενε το άλλο πρωί, λιτό αλλά επιβλητικό. Μια ξύλινη σκάλα απέναντι απ΄ την είσοδο οδηγούσε στο πάνω πάτωμα. Φλαμανδοί ζωγράφοι του 16^ου και 17^ου αιώνα, πρώιμη ιταλική ζωγραφική και μια πτέρυγα με σύγχρονα έργα και εγκαταστάσεις ήταν εκεί για χάρη μας. Ψηλά, ο θόλος του μουσείου έστελνε στα έργα το φυσικό φως της ανοιξιάτικης ημέρας.

ΣΕΒΙΛΛΗ

Με αποστολή της Επιτροπής Πολιτισμού στη Σεβίλλη. Μέσα σε δυο χρόνια είναι η τρίτη φορά που έρχομαι, όχι πως μου κακοφαίνεται. Την προηγούμενη φορά, στην επίσκεψη με τη Σοσιαλιστική Κοινοβουλευτική Ομάδα ήταν Ιούνιος και ψηνόμασταν από τη ζέστη αλλά και πάλι μου άρεσα πολύ. Τώρα είναι Μάιος, η πόλη έχει διάχυτο ένα άρωμα από νερατζιές στους πεζόδρομους και τις πλατείες.

Ο Πέδρο, δήμαρχος της Μάλαγας για μια περίπου δεκαετία, τα έχει ρυθμίσει όλα στην εντέλεια. Διαμονή σ΄ ένα ιστορικό κτίριο του 17^ου αιώνα στο κέντρο της πόλης, συναντήσεις με τοπικά συμβούλια πολιτισμού, τις πολιτιστικές ενώσεις και τους ανθρώπους της τέχνης, συνέντευξη τύπου, ξεναγήσεις στον Καθεδρικό ναό, το Αλκαζάρ και τα ανάκτορα, τη Χιράλδα, μιναρέ του πρώτου μεγάλου τεμένους. Είμαστε όλοι εντυπωσιασμένοι, η Μαρίκε, ο Μάριο, ο Κρίστοφερ, καθώς το λεωφορειάκι μας διασχίζει τη διαδρομή για την Κόρδοβα πλάι στο Γκουαλδακιβίρ. Φτάνουμε νωρίς το μεσημεράκι σ΄ αυτή την παλιά ρωμαϊκή αποικία, που κατακτήθηκε μετά από τους άραβες και στη συνέχεια από τον Κάρολο 5^ο. Το μεγάλο Τέμενος των Ομεϋαδών του 8^ου αιώνα, που ο Κάρολος μετέτρεψε σε καθεδρικό ναό χωρίς να το καταστρέψει, βρίσκεται εκεί μπροστά μας μαρτυρώντας τον διάλογο των πολιτισμών.

Μένουμε εκεί, στη δροσιά και το ημίφως, ζητώντας από την ευγενική ξεναγό περισσότερες ιστορικές πληροφορίες και από τον Πέδρο τη δική του πολιτική εκτίμηση για την ιστορία της Ανδαλουσίας. Η συζήτηση συνεχίζεται στο τραπέζι, πάνω ένα πιάτο με ουρά ταύρου βουτηγμένη σε πεντανόστιμη κόκκινη σάλτσα. Περνάμε στον αραβικό πολιτισμό, στην ευρωμεσογειακή συνεργασία, στο συνδυασμό πολιτισμού και τουρισμού και στους όρους ανάπτυξής του. Καλή προθέρμανση για κοινές πρωτοβουλίες στην Επιτροπή Πολιτισμού στο άμεσο μέλλον. Μάλλον υπάρχει γενική συναίνεση σοσιαλιστών, πρασίνων, λαϊκού κόμματος και φιλελευθέρων σήμερα εδώ.

ΚΟΠΕΓΧΑΓΗ

Ταξιδεύουμε για την Κοπεγχάγη με την Μερσέντες, τη Ρουθ, τον Βάσκο και τον πράσινο Λούκας Βαν ντερ Τάλεν, που σε λίγους μήνες θα εγκαταλείψει το Κοινοβούλιο για να γίνει διευθυντής του Φλαμανδικού Κέντρου Κινηματογράφου. Επιστρέφω στην Κοπεγχάγη ύστερα από δεκαπέντε χρόνια, τότε ταξίδευα πάλι από τις Βρυξέλλες αλλά με αυτοκίνητο, ταξίδι πολιτιστικοτουριστικό, όπως ήταν όλα τα ταξίδια της εποχής εκείνης. Διαβάζω στην εφημερίδα για τους Εσκιμώους, που είχαν υποχρεωθεί να αλλάξουν τα ονόματά τους για να τα κάνουν συμβατικά χριστιανικά και να αποκτήσουν ονοματεπώνυμο. Τα δικά τους προέρχονταν από τη φύση, ονόματα πλούσια σε συμβολισμούς, ο βόρειος άνεμος, το δέντρο που υψώνεται πάνω απ΄ τα άλλα, το πιο φωτεινό αστέρι. Συναντάμε τον υπουργό πολιτισμού, ετών εικοσιοκτώ, αλλά μετά τη συνάντηση είμαστε λιγότερο ενθουσιασμένοι απ’ όσο πριν. Δεν έκανε τίποτε άλλο απ΄ το να διαβάζει επιμελώς το λόγο που του είχαν γράψει. Μόλις τελείωσε, ζήτησε συγγνώμη και αναχώρησε, αφήνοντας μια διευθύντρια του υπουργείου να απαντήσει στις ερωτήσεις μας. Οι συναντήσεις συνεχίζονται με την Ένωση Δανών Συγγραφέων, το Κέντρο Κινηματογράφου, την Ταινιοθήκη και την Γλυπτοθήκη της Κοπεγχάγης. Στη συνέχεια ταξιδεύουμε έξω από την πόλη, για να επισκεφθούμε τα κινηματογραφικά στούντιο όπου γυρίζονται τα έργα του Λαρς Φον Τρίερς. Ο ιδιοκτήτης και παραγωγός, ένας πληθωρικός τύπος μας οδηγεί μέσα από τους διαδρόμους του μοντάζ και τα γραφεία των καλλιτεχνών, συνηθισμένες εικόνες καθημερινής δουλειάς, εξηγώντας μας τον τρόπο δουλειάς και τους όρους των διεθνών συνεργασιών. Προσπερνώντας τη μισάνοιχτη πόρτα ενός εργαστηρίου μοντάζ όπου δούλευε κάποιος, νομίζω πως ακούω το όνομα του Φον Τρέρς. Γυρίζω στον Λούκας αλλά εκείνος αφηρημένος, συνεχίζει να περπατάει προς την έξοδο. Είπατε πως ήταν ο Φον Τρέρς, αυτός που δούλευε στο μηχάνημα, ρωτάω τον παραγωγό. Ναι, μου λέει, ω! μα τότε θέλουμε όλοι να τον γνωρίσουμε φωνάζω δυνατά και επιστρέφω για να ρίξω μια ματιά απ΄ τη μισάνοιχτη πόρτα στο κινηματογραφικό τέρας που συνεχίζει να είναι αφοσιωμένο στη δουλεία του. Ωραία, θα το κανονίσω, με διαβεβαιώνει ο παραγωγός.

Έξω από το στούντιο είχε μεγάλα γήπεδα γκαζόν, όπου μας έστρωσαν ένα μεγάλο τραπέζι και ήρθαν καμιά δεκαριά συνεργάτες, σκηνοθέτες, φωτογράφοι, τεχνικοί, να μας μιλήσουν για τα μυστικά της επιτυχίας αυτού του στούντιο, που αποτελεί το θαύμα του δανέζικου σινεμά. Μικρά πιατάκια της μιας μπουκιάς διαδέχονταν το ένα το άλλο, θα φτάσουν συνολικά τα τριανταπέντε. Την ώρα που τελειώναμε το δέκατο όγδοο εμφανίστηκε ο Λαρς Φον Τρίερς, μ΄ ένα μπλουζάκι που έγραφε idiot, ντροπαλός και αμήχανος κι είπε πως έπρεπε να τον συγχωρούμε, είχε το μυαλό του στο μοντάζ της καινούριας ταινίας, ίσως ο τίτλος είναι Dogville, δεν μπορούσε να μείνει μαζί μας, ήρθε απλώς για μια καλημέρα. Ήταν φανερό πως μόνο χειροπέδες δεν του είχε φορέσει ο παραγωγός για να τον αναγκάσει να έρθει να γνωρίσει τους ευρωβουλευτές που εγκρίνουν τις ευρωπαϊκές επιχορηγήσεις ταινιών. Ίσως τα πούμε στις Βρυξέλλες, στο Ευρωκοινοβούλιο, είπε φεύγοντας, κανείς δεν έδωσε σημασία στο ευγενικό ψεματάκι, όλοι εμείς οι συνήθως λαλίστατοι, το κοιτούσαμε να απομακρύνεται, χωρίς τη γνωστή μας φλυαρία. Είμαι σίγουρη ότι καθένας κρατούσε μέσα του την εικόνα του νεαρού με το μακό φανελάκι και το κοντοκομμένο μαλλί, που τον έλουζε ο ήλιος, καθώς περπατούσε στο γκαζόν για να μπει στο τούβλινο κτίριο. Γεια σου Λαρς, να είσαι πάντα καλά και να φτιάχνεις ταινίες που μας αναποδογυρίζουν.