ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟ ΙΡΑΚ 2-7 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2003, λίγο πριν κηρυχθεί ο πόλεμος

Ήταν δύσκολο αναχωρώντας από τη Βαγδάτη να πούμε αντίο στους ανθρώπους που γνωρίσαμε, σ’ αυτή τη γεμάτη ιστορία πόλη και, κυρίως, στα παιδιά που αποτελούν το μισό σχεδόν του πληθυσμού. Μπροστά στον επικείμενο πόλεμο, που θα έχει χιλιάδες νεκρούς και τραυματίες, άστεγους, πρόσφυγες και ορφανά απομένουν λίγες ελπίδες και πολλή προσπάθεια από όλους όσοι αντιτασσόμαστε, Ευρωπαίους πολίτες και πολιτικούς.

Ο πόλεμος θα οδηγήσει σε δραματική κατάσταση τον Ιρακινό λαό που ζει ήδη, με την επιβολή του εμπάργκο την τελευταία δεκαετία, κάτω από άθλιες συνθήκες. Το δελτίο τροφίμων, η έλλειψη καθαρού νερού και φαρμάκων, οι αρρώστιες, ο παιδικός υποσιτισμός είναι οξυμένα και χρόνια προβλήματα που τα συναντά κανένας σε κάθε του βήμα.

Το πρόγραμμά μας στη Βαγδάτη

Στη Βαγδάτη συναντήσαμε εκπροσώπους του Σώματος των Επιθεωρητών, τον υπεύθυνο του ΟΗΕ για το πρόγραμμα «πετρέλαιο έναντι τροφίμων», τον ιρακινό στρατηγό επικεφαλής των επαφών με τους επιθεωρητές, τις Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις που χρηματοδοτεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή από το πρόγραμμα ECHO, την Care International, την Unicef, την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες. Επισκεφθήκαμε επίσης νοσοκομεία παίδων στη Βαγδάτη και τη Βασόρα, τη συνοικία Sadam city, μια από τις πιο φτωχές της Βαγδάτης, μιλήσαμε με γυναίκες και παιδιά, με μερικούς γνωστούς ιρακινούς καλλιτέχνες και με αμερικανίδες της οργάνωσης «Γυναίκες υπέρ της Ειρήνης» που ταξίδεψαν από τις ΗΠΑ για να μεταφέρουν το μήνυμα εναντίον του πολέμου και ανθρωπιστική βοήθεια.

Τέλος, επισκεφθήκαμε το Αρχαιολογικό Μουσείο, με τους θησαυρούς της Μεσοποταμίας, όπου οι αρχαιολόγοι είχαν ήδη αρχίσει να αδειάζουν τις βιτρίνες με τα σημαντικότερα αντικείμενα.

Το πολιτικό μήνυμα

Συνοψίζοντας τα δεδομένα επιμένουμε στην άποψή μας ότι ο πόλεμος δεν είναι η σωστή απάντηση στο πρόβλημα. Το καθεστώς του Σαντάμ είναι μια στυγνή δικτατορία που οι ως τώρα κυρώσεις δεν την έχουν καταβάλει ενώ, αντίθετα, το κόστος για τον λαό ήταν δυσβάσταχτο. Ο πόλεμος θα οδηγήσει σε μεγάλα δεινά, καθώς θα καταστραφούν οι υποτυπώδεις υποδομές της χώρας και ο πληθυσμός θα υποστεί ανεπανόρθωτα πλήγματα. Μία τουλάχιστον γενιά θα χαθεί. Θα πρέπει γι αυτό να πιεστεί πολιτικά και διπλωματικά το καθεστώς, ώστε να υπακούσει στην απόφαση 1441 του ΟΗΕ και να αφοπλιστεί. Οι αποδείξεις των ΗΠΑ για την επικινδυνότητα των όπλων του καθεστώτος και για τις σχέσεις με την τρομοκρατία δεν έπεισαν όλους και η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη πιστεύει ότι ο πόλεμος γίνεται για το πετρέλαιο. Την στιγμή που υπάρχουν άλλα καθεστώτα τα οποία αναπτύσσουν όπλα μαζικής καταστροφής, που η κρίση στη Μέση Ανατολή παραμένει ανοιχτή και επιδεινώνεται, που κυκλοφορούν απειλές για τρομοκρατικές επιθέσεις, ο πόλεμος στο Ιράκ θα αποσταθεροποιήσει τη διεθνή κατάσταση με τον κίνδυνο περαιτέρω όξυνσης ή ενός πυρηνικού ολοκαυτώματος.

Τι είδαμε και τι συζητήσαμε

Η καθημερινή ζωή στη Βαγδάτη δεν πρόδιδε τον φόβο για την μεγάλη απειλή του πολέμου. Η έλλειψη πληροφόρησης, αφού μεταδίδονται μόνο τα νέα του κρατικού ραδιοφώνου και της τηλεόρασης, αλλά και η μεγάλη οικονομική ανέχεια κρατούν τους ανθρώπους περιορισμένους στην προσπάθεια της καθημερινής επιβίωσης. Οι Ιρακινοί κάνουν με κάθε ευκαιρία τη σύγκριση ανάμεσα στην πριν το εμπάργκο εποχή και τη μετά, για να υπογραμμίσουν τη μεγάλη διαφορά του επιπέδου ζωής, κάτι που επιβεβαιώνουν όλες οι στατιστικές και οι ανεξάρτητες πηγές. Ένα ενδεικτικό παράδειγμα είναι η παιδική θνησιμότητα στα κάτω των 5 ετών παιδιά που από 127 τοις χιλίοις που ήταν το 1970 είχε πέσει στο 50 το 1990 για να ξαναφθάσει στο 129 το 1998. Η ελλιπής διατροφή είναι πραγματικότητα για το 37% των παιδιών σήμερα. Αυτό που συνέβη από το 1991 και μετά με το εμπάργκο και τις κυρώσεις εναντίον του καθεστώτος οδήγησε στην εξαθλίωση τη συντριπτική πλειοψηφία του Ιρακινού λαού ,ενώ επέτρεψε στο καθεστώς να συνεχίσει να ασκεί την καταπίεση και την στρατοκρατική διακυβέρνηση.

Αξίζει να σκιαγραφήσουμε το πρόγραμμα που ισχύει από το 1996 με την ονομασία «τρόφιμα έναντι πετρελαίου». Το πετρέλαιο του Ιράκ πουλιέται στην παγκόσμια αγορά και όλα τα χρήματα κατατίθενται σε ειδικό λογαριασμό του ΟΗΕ ο οποίος κάνει τη διαχείριση. Η κυβέρνηση του Σαντάμ ανανεώνει κάθε εξάμηνο ένα πρόγραμμα αγοράς τροφίμων υποχρεωτικό από χώρες του εξωτερικού και τα τρόφιμα αυτά διανέμονται με δελτίο στον πληθυσμό. Το 65% του πληθυσμού είναι εξαρτημένο από το δελτίο και δεν διαθέτει καμία άλλη πηγή εισοδήματος. Όσοι καταφέρνουν να έχουν μια δουλειά πληρώνονται μισθούς της τάξης των 10 δολαρίων π.χ. δάσκαλοι ή γιατροί. Παράλληλα, από τα χρήματα του πετρελαίου που συγκεντρώνει ο ΟΗΕ πληρώνονται οι πολεμικές επανορθώσεις στο Κουβέιτ, οι υπηρεσίες του ΟΗΕ (που στοιχίζουν επισήμως το 11%), οι επιθεωρητές του ΟΗΕ (που κατά πληροφορίες κοστίζουν 2 χιλ. δολάρια ημερησίως). Πολύ μικρότερα ποσά δίνονται για εισαγωγές φαρμάκων ή στοιχειώδεις ανάγκες σε μηχανήματα, τηλεπικοινωνίες, κλπ. Αντιλαμβάνεται κανείς ότι πρόκειται για πολύ σκληρούς όρους που έχουν επιβληθεί από τη διεθνή κοινότητα και κρατούν αιχμάλωτη την οικονομία της χώρας και τους πολίτες της, χωρίς στο μεταξύ να έχουν φέρει αποτελέσματα όσον αφορά το καθεστώς. Στο μεταξύ, η απομόνωση από τον έξω κόσμο, η απολυταρχική διακυβέρνηση, η εγκατάλειψη των υποδομών νερού και ηλεκτρικού στη φθορά, η κακή κατάσταση των νοσοκομείων και των σχολείων, έρχονται να προστεθούν στο πρόβλημα της διατροφής και οδηγούν σε δραματικές συνθήκες ζωής τα 24 εκατ. του πληθυσμού.

Οι υπεύθυνοι του κέντρου διανομής τροφίμων του ΟΗΕ θεωρούν ότι με τον πόλεμο θα προκληθεί ζημιά στο δίκτυο διανομής των τροφίμων, που είναι πλήρως μηχανογραφημένο και το μεγαλύτερο δίκτυο σήμερα στον κόσμο. Σύμφωνα πάντοτε με τον ΟΗΕ το δίκτυο λειτουργεί αποτελεσματικά χωρίς να έχουν παρατηρηθεί ως τώρα φαινόμενα διαφθοράς. Κάτι τέτοιο, μαζί με την καταστροφή του δικτύου υδροδότησης θα οδηγήσει στον αφανισμό χιλιάδες ανθρώπους και παιδιά.

Δεν είναι εύκολο να φανταστεί κάποιος πως μπορεί να χτυπηθεί μια πόλη σαν τη Βαγδάτη με 7 εκατ. κατοίκους, σύμφωνα με τα σχέδια του Πενταγώνου που προβλέπουν 300 με 400 πυραύλους Cruse καθημερινά χωρίς να προκληθούν θάνατοι αθώων. Σύμφωνα με το Κέντρο Οικονομικών και Κοινωνικών Δικαιωμάτων της Ν. Υόρκης που δημοσίευσε μια μελέτη για τις ανθρωπιστικές και νομικές συνέπειες του πολέμου, και μόνο το 1% αυτών των πυραύλων αν αστοχήσει μπορούν να καταστρέψουν ολόκληρες γειτονιές της Βαγδάτης.

Η μελέτη κάνει επίσης λόγο για τη χρήση νέων όπλων καθώς και πυρηνικών «για να χτυπηθούν οι υπόγειες εγκαταστάσεις που μπορεί να μην πλήττονται από συμβατικά όπλα ή εκρηκτικά» και για την «ανοιχτή δήλωση των αμερικανικών αρχηγών ότι σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν παράνομα μέσα και μεθόδους» σ’ αυτό τον πόλεμο. Επισημαίνουμε μετά τα παραπάνω τις νομικές ευθύνες που όλα αυτά συνεπάγονται σύμφωνα με την πράξη των εγκλημάτων πολέμου και την κινητοποίηση περισσότερων από 100 οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δικηγόρων προκειμένου να αποφευχθούν αυτές οι μέθοδοι.

Στα νοσοκομεία παίδων που επισκεφθήκαμε η κατάσταση είναι δραματική καθώς βλέπει κανείς περιστατικά υποσιτισμού, τερατογενέσεων από τη χρήση χημικών κατά τον προηγούμενο πόλεμο και διαπιστώνει την έλλειψη υποδομών και φαρμάκων που οδηγούν τους γιατρούς στην απόγνωση.

Στις γειτονιές της Sadam city μιλήσαμε με γυναίκες που πρέπει να ταΐσουν πέντε και έξι στόματα καθεμιά με τα τρόφιμα του δελτίου. Γλυκές και αξιοπρεπείς μιλούσαν για τις δυσκολίες της ζωής τους, για το απέναντι σχολείο που έχει καταρρεύσει και που η Unicef υποσχέθηκε να επιδιορθώσει ώστε να ξαναρχίσουν τα παιδιά να φοιτούν.

Μέσα από τα σκοτεινά δωμάτια των μικρών σπιτιών τα παιδιά ξεχύνονταν κατά σμήνη στα λασπόνερα των δρόμων και μας περικύκλωναν γεμάτα προσδοκία. Ήταν δύσκολο το αντίο. Υποσχεθήκαμε γι αυτό να κάνουμε ότι μπορούμε για να αποτραπεί ο πόλεμος. Κάθε φωτογραφία που φέραμε από τη Βαγδάτη είναι το πρόσωπο ενός δικού μας ανθρώπου τον οποίο πρέπει να υπερασπιστούμε.

Ο πόλεμος στο Ιράκ ήταν ένα από τα θέματα, στα οποία επικεντρώθηκε το πολιτικό ενδιαφέρον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Οι εξελίξεις στην κρίση του Ιράκ απασχόλησαν τις συνεδριάσεις της ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου πριν την έναρξη του πολέμου, κατά τη διάρκειά του και μετά τη λήξη του.

Αρχικά υπήρξε κοινή θέση με σημεία αναφοράς την ανάγκη αφοπλισμού του Ιράκ σύμφωνα με τις αποφάσεις του ΟΗΕ και την καταφυγή στο έσχατο μέσο του πολέμου, μόνο στην περίπτωση, που προηγουμένως θα είχαν εξαντληθεί όλα τα διπλωματικά μέσα για την ειρηνική επίλυση της κρίσης.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκφράστηκε με τρόπο σαφή ενάντια στον πόλεμο υιοθετώντας ψήφισμα, πριν την έναρξη του πολέμου, με το οποίο εξέφρασε την αντίθεσή του σε οποιανδήποτε μονομερή στρατιωτική ενέργεια, τονίζοντας ότι ένα προληπτικό πλήγμα κατά του Ιράκ δεν θα ήταν σύμφωνο με το διεθνές δίκαιο και τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Επίσης, επεσήμανε την ανάγκη να εφαρμοστούν οι αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας επιβεβαιώνοντας την προσήλωση του στην ειρήνη, τη δημοκρατία, τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του διεθνούς δικαίου. Στο ίδιο ψήφισμα τονίστηκε ότι οι παραβιάσεις της απόφασης 1441 του Συμβουλίου Ασφαλείας σχετικά με τα όπλα μαζικής καταστροφής δεν δικαιολογούσαν την ανάληψη στρατιωτικής δράσης.

Στη συνέχεια, όμως, σε συνεδρίαση της ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Κ, που έγινε στο πλαίσιο της έκτακτης συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, με θέμα τις εξελίξεις στο Ιράκ, δεν κατέστη δυνατό να εγκριθεί κοινό ψήφισμα, αφού τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τοποθετήθηκαν σύμφωνα με τις εθνικές τους θέσεις.

Ο πόλεμος του Ιράκ έθεσε υπό δοκιμασία την ενότητα των 15 κρατών μελών και των 10 υπό ένταξη χωρών, διατάραξε τις διατλαντικές σχέσεις μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και ΗΠΑ και έπληξε το κύρος του ΟΗΕ. Ο πόλεμος προκάλεσε έντονες αντιθέσεις και διχογνωμίες στην ευρωπαϊκή οικογένεια και στη διεθνή κοινότητα.

Όμως παρά τις αντιθέσεις που εκφράστηκαν σχετικά με την κρίση του Ιράκ, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επικέντρωσε το ενδιαφέρον του στον ταχύτερο τερματισμό του πολέμου και στον σχεδιασμό της επόμενης μέρας, σε πολιτικό και ανθρωπιστικό επίπεδο.

Σε πολιτικό επίπεδο τονίστηκε η ανάγκη σεβασμού και διαφύλαξης της εδαφικής ακεραιότητας του Ιράκ, η αντιμετώπιση των ανθρωπιστικών προβλημάτων, η αποκατάσταση της πολιτιστικής καταστροφής στο Ιράκ, η ανάδειξη του κεντρικού ρόλου του ΟΗΕ για την αντιμετώπιση της κατάστασης και η διασφάλιση της ασφάλειας και της ειρήνης στην περιοχή.

Από ανθρωπιστική άποψη επισημάνθηκε η ανάγκη άμεσης συνδρομής στους ιρακινούς πολίτες με την εξασφάλιση των στοιχειωδών αναγκών – νερού, τροφίμων, φαρμάκων, στέγασης.

Με ερώτηση μας, τον Απρίλιο 2003, στον αρμόδιο επίτροπο κ. Πολ Νίλσον, θέσαμε το θέμα της συνεργασίας της ΕΕ, μέσω της ECHO, με τον ΟΗΕ για την παροχή της ανθρωπιστικής βοήθειας στο Ιράκ και την άμεση ανακούφιση του ιρακινού λαού. Ζητήσαμε, μεταξύ άλλων, τη μετεγκατάσταση της ECHO στη Βαγδάτη από το Αμάν της Ιορδανίας και την αύξηση του προσωπικού, ώστε να καλυφθούν οι αυξημένες ανάγκες παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας. Επίσης, ζητήσαμε να ενημερωθούμε σχετικά με τη θέση της Επιτροπής για το μέλλον του προγράμματος «Τρόφιμα έναντι πετρελαίου».

Σχετικά με την εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας τονίσαμε ότι μετά από δέκα χρόνια παρουσίας της ECHO στο Ιράκ θα έπρεπε να υπάρχει ήδη μια μόνιμη δομή και προσωπικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Δεν είναι δυνατόν σε κάθε περίπτωση μετά την οξύτατη ανθρωπιστική κρίση που αντιμετωπίζει η χώρα και η οποία προκαλεί σε όλους έντονα αισθήματα αποτροπιασμού, η ανθρωπιστική βοήθεια να συνεχίσει να δίνεται εξ αποστάσεως.

Ένα μήνα αργότερα επανήλθαμε με νέα ερώτηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με το ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην προσπάθεια αποκατάστασης της πολιτιστικής καταστροφής στο Ιράκ και προτείναμε την ανάληψη σειράς πρωτοβουλιών, επισημαίνοντας ότι η πολιτιστική κληρονομιά του Ιράκ αποτελεί κτήμα της ανθρωπότητας. Προτείναμε τη συμμετοχή και τη συνεργασία της Επιτροπής με την UNESCO για την αποστολή αρχαιολόγων στο Ιράκ, τη συντήρηση όσων αρχαιοτήτων έχουν απομείνει στο Ιράκ, την αποκατάσταση των πολιτιστικών ιδρυμάτων, τον εντοπισμό των κλοπιμαίων και τη σύλληψη των αρχαιοκαπήλων.

Ο αρμόδιος επίτροπος Πολ Νίλσον, στην απάντησή του, αναφέρθηκε στον κεντρικό ρόλο που πρέπει να διαδραματίσει ο ΟΗΕ στη διανομή της ανθρωπιστικής βοήθειας στο Ιράκ και δήλωσε ότι το πρόγραμμα «Τρόφιμα έναντι πετρελαίου» πρέπει να επαναλειτουργήσει υπό τη διαχείριση των Ηνωμένων Εθνών. Επίσης, δήλωσε ότι η ECHO σκοπεύει να ιδρύσει αντιπροσωπεία στη Βαγδάτη μόλις το επιτρέψουν οι συνθήκες. Μέχρι τότε, η ανθρωπιστική βοήθεια προωθείται μέσω των διεθνών ανθρωπιστικών οργανώσεων (Ερυθρός Σταυρός, ΟΗΕ, ΜΚΟ). Σε ό,τι αφορά την πολιτιστική κληρονομιά του Ιράκ, εκφράστηκε η ελπίδα ότι θα ληφθούν μέτρα προκειμένου να αποφευχθούν η λεηλασία και άλλες καταστροφές και υποστηρίχτηκαν οι θέσεις του ΟΗΕ.

Ωστόσο, το πολιτιστικό έγκλημα του αιώνα είχε συντελεστεί. Η καταστροφή δεκάδων αρχαιολογικών χώρων του Ιράκ από τους βομβαρδισμούς, η λεηλασία του Μουσείου της Βαγδάτης και η καταστροφή της Εθνικής Βιβλιοθήκης χαρακτηρίστηκε από πνευματικούς ανθρώπους και αρχαιολόγους σε όλο τον κόσμο ως κορυφαίο πολιτιστικό έγκλημα. Σκεφθείτε ότι βρισκόμαστε μόλις στις αρχές του 21^ου αι., πολύ νωρίς για να γνωρίζει κάποιος πόσα πολιτιστικά εγκλήματα θα διαπραχθούν ακόμη στη διάρκειά του, αλλά και πέντε ολόκληρες δεκαετίες μετά τη Συνθήκη της Χάγης (1954), που προβλέπει ότι οι εμπόλεμοι υποχρεούνται να λαμβάνουν μέτρα προστασίας για τους πολιτιστικούς θησαυρούς. Συνθήκη η οποία, παρότι υπεγράφη, ουδέποτε επικυρώθηκε από τις ΗΠΑ και το Ιράκ. Ο «προληπτικός» πόλεμος δεν υπήρξε καθόλου προνοητικός και δεν σεβάστηκε τους πνευματικούς και καλλιτεχνικούς θησαυρούς έξι χιλιετιών ανθρώπινης ιστορίας. Παρά τις προειδοποιήσεις, τις εκκλήσεις και τις διαμαρτυρίες των ειδικών, των αρχαιολόγων, των διευθυντών μουσείων, της Unesco, του ICOM, παρά τους καταλόγους με τα σημαντικότερα μνημεία και τους χάρτες που δόθηκαν στο Πεντάγωνο και το Υπουργείο Αμύνης από αμερικανούς καθηγητές, προκειμένου να τα γλιτώσουν από τις βόμβες, παρά τις παραιτήσεις διευθυντών μουσείων στις  ΗΠΑ σε ένδειξη διαμαρτυρίας, η πολεμική μηχανή αδιαφόρησε πλήρως και σάρωσε στο πέρασμά της ακόμη και θησαυρούς, που οι Μογγόλοι κατακτητές αιώνες πριν είχαν σεβαστεί.

Επισκέφθηκα το Αρχαιολογικό Μουσείο της Βαγδάτης τον περασμένο Φεβρουάριο, λίγο πριν από την έναρξη του πολέμου. Επικρατούσε απόλυτη ησυχία, ελάχιστοι οι επισκέπτες. Μπροστά μας εντυπωσιακοί οι τεράστιοι ανάγλυφοι πολεμιστές υπέβαλλαν τα σέβη τους στον Άνακτα και πλάι τους οι ανθρωπόμορφοι φύλακες ταύροι του ναού έμοιαζαν άθικτοι από τους αιώνες. Αγγεία με παπύρους και αγριόπαπιες, τερακότες, πρωτογεωμετρικά πιάτα και δοχεία πέντε χιλιάδων ετών, Ζιγκαράτ -τα πρώτα κτίσματα στην ανθρώπινη ιστορία-, πέτρινα αγαλματίδια που παριστούσαν σουμέριες γυναίκες με τα μωρά τους, μια άρπα με έντεκα χορδές, πλάκες με σφηνοειδή γραφή, ο Διόνυσος, η Κυβέλη, ένας Ηρακλής με επιγραφή στα ελληνικά και αραμαϊκά.

Παρατηρήσαμε τις βιτρίνες με τα αρχαία νομίσματα, άδειες. Λίγο αργότερα, στο γραφείο του διευθυντή του Μουσείου κυρίου Ναμπάλ Αμίν μάθαμε ότι είχαν ήδη αποσυρθεί και φυλαχτεί, αφού αποτελούν συνήθως τον πρώτο στόχο των αρχαιοκαπήλων. Η εμπειρία του προηγούμενου πολέμου με τα εκατό χιλιάδες κλαπέντα αντικείμενα είχε αφήσει τα διδάγματά της για τον επερχόμενο κίνδυνο. Με το διευθυντή συζητήσαμε τη δυνατότητα μιας συμβολικής έκθεσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ώστε να δώσουμε τη δυνατότητα στους θεούς της Μεσοποταμίας: Σουμέριους, Ασσύριους, Aκκάδες, Βαβυλώνιους, Χετταίους, Σημίτες, Έλληνες, Βυζαντινούς, Ρωμαίους, Άραβες να ενώσουν τη φωνή τους με τις δικές μας φωνές κατά του πολέμου στην καρδιά της Ευρώπης. Ο Έλληνας πρέσβης κ. Γαρυλίδης βαθύς γνώστης και θαυμαστής των αρχαιολογικών αυτών θησαυρών, δήλωσε πρόθυμος να λύσει όλα τα διπλωματικά και πρακτικά προβλήματα που θα ανέκυπταν. Δυστυχώς η λαίλαπα του πολέμου μας πρόλαβε, οι θεοί παρακολούθησαν τις μέρες του πολέμου, τους βομβαρδισμούς της Βαγδάτης και στη συνέχεια τη λεηλασία στον τόπο που τους γέννησε. Από κει έστειλαν το πληγωμένο μήνυμά τους στους πολιτισμένους της Δύσης  και στους απογόνους των  λαών της Μεσοποταμίας.

Βγαίνοντας από το Μουσείο ταχυδρόμησα σε λίγους καλούς φίλους κάρτες με τους φτερωτούς ταύρους των Ασσυρίων. Μόνο μία απ΄ όλες έφτασε σ΄ έναν έκπληκτο φίλο αρχιτέκτονα στο Τορίνο, δύο μήνες αργότερα, όταν είχε πια ξεσπάσει ο πόλεμος. Οι άλλες χάθηκαν, μαζί με τις προσπάθειές μας να αποφευχθεί ο πόλεμος.

Η πολιτιστική καταστροφή του Ιράκ επιτείνει την οδύνη για την ανθρωπιστική κρίση και τις σκηνές αίματος που παρακολουθήσαμε όλοι σ΄ αυτό τον πόλεμο. Πλάι στην ανθρώπινη τραγωδία η ύβρις στην Ιστορία, η καταστροφή της πολύτιμης μνήμης της ανθρωπότητας. Κι αν για το Μουσείο της Βαγδάτης είδαμε εικόνες από το πλιάτσικο και την καταστροφή και ακούσαμε για πρωτοβουλίες και αποστολές επιτόπου, η Βιβλιοθήκη χάθηκε μέσα στις φλόγες και τον καπνό της φωτιάς χωρίς πολλά σχόλια. Πολύτιμα χειρόγραφα λεηλατήθηκαν και καταστράφηκαν, δεν απέμειναν παρά μόνο τ΄ αποκαΐδια και στο νου μας το σύμβολο της περίφημης βιβλιοθήκης του Ασουρμπανιμπάλ, που ήταν ο πρώτος βιβλιοθηκάριος στον κόσμο.

Ωστόσο, δεν θα πρέπει έστω και τώρα να μείνουμε με σταυρωμένα χέρια. Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να αναλάβει πρωτοβουλίες, αφού είναι προφανές ότι η πολιτιστική κληρονομιά του Ιράκ αποτελεί κτήμα της ανθρωπότητας. Η συνεργασία με την UΝΕSCO για την καταγραφή των απωλειών, η κινητοποίηση της Interpol, ώστε να εμποδιστεί η διακίνηση των κλοπιμαίων και η προσπάθεια εντοπισμού και σύλληψης των αρχαιοκαπήλων είναι μερικές από τις ενέργειες που πρέπει άμεσα να αναληφθούν.

Επίσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να ζητήσει από τις δυνάμεις κατοχής τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου προγράμματος ανασυγκρότησης της πολιτιστικής κληρονομιάς του Ιράκ και τη λήψη μέτρων για την αποφυγή εξαγωγής αρχαιοτήτων, παρά το γεγονός ότι οι στρατιωτικές δυνάμεις δεν έκαναν τίποτε εγκαίρως για να εμποδίσουν τη λεηλασία και την καταστροφή των ιρακινών αρχαιοτήτων. Τέλος, η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να διαθέσει κονδύλια για τη συντήρηση των αρχαιοτήτων και την αποκατάσταση των πολιτιστικών ιδρυμάτων που τα φιλοξενούν.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να ανταποκριθεί στην ηθική και πολιτική υποχρέωση να συμβάλει πρώτη στην αποκατάσταση των ζημιών και στην επιστροφή των κλεμμένων αρχαιοτήτων στην χώρα που ανήκουν. Είναι αλήθεια ότι το έγκλημα δεν διορθώνεται, ωστόσο μπορούμε και πρέπει να αναλάβουμε πρωτοβουλίες προκειμένου να διασωθεί ό,τι είναι δυνατόν και, μαζί, η πίστη των ανθρώπων στον πολιτισμό και τις αξίες του.