Σχολείο χωρίς σύνορα

20160729_110503Τον Ιούλιο με τα σχολεία κλειστά, δάσκαλοι και μαθητές έχουν πάρει τον δρόμο για εξοχές και κατασκηνώσεις. ΄Ερημες οι σχολικές αυλές και το βουητό του παιδόκοσμου ηχηρά απόν από το κέντρο.

Ωστόσο, στις γειτονιές αλλά και στις παρυφές της πόλης μερικές χιλιάδες παιδιά-πρόσφυγες διψασμένα για σχολείο λαχταρούν να έρθουν σε επαφή με την ελληνική γλώσσα και γραφή κι ονειρεύονται ένα πραγματικό θρανίο, ένα πραγματικό σχολείο, έναν πραγματικό δάσκαλο ή δασκάλα.

Να ανοίγεις το τετράδιο και να γράφεις ή να διαβάζεις από αριστερά προς τα δεξιά; Κάθε γράμμα ξεχωριστό χωρίς να ακουμπάει στο προηγούμενο; Λέξεις που αρχίζουν από σύμφωνα, δηλαδή δεν ακούγεται ε-Σχιστό; Μεγάλες οι προκλήσεις κι άλλη τόση και η καταπληκτική όρεξη «των παιδιών που πέρασαν θάλασσα» να μάθουν, να υπερβούν το εμπόδιο της γλώσσας, να επικοινωνήσουν με κάθε τρόπο. Continue reading

Ποια ζωή στα στρατόπεδα των προσφύγων;

 img_0100
΄Εκλεισε κιόλας ένας χρόνος από τις περσινές μαζικές αφίξεις των προσφύγων στα νησιά του Αιγαίου. Από αυτό το κύμα, σημαντικός αριθμός εγκατέλειψε γρήγορα τη χώρα, ενώ αρκετοί συνεχίζουν την ίδια προσπάθεια, παρά τις μεγαλύτερες πλέον δυσκολίες που συναντούν.

Ενας σχετικά σταθερός αριθμός παραμένει στα περίπου σαράντα στρατόπεδα προσφύγων σε όλη τη χώρα.

Αλλοι απ’ αυτούς είναι αόρατοι στο βλέμμα μας, σε απόμακρες τοποθεσίες έξω από τις πόλεις. Αλλοι στις παρυφές των πόλεων, με δύσκολη αλλά δυνατή πρόσβαση στο κέντρο, και ένας μικρότερος αριθμός σε καταλήψεις είναι άμεσα ορατοί. Ελάχιστες οικογένειες, κυρίως Σύρων, εγκαταστάθηκαν σε διαμερίσματα προκειμένου να ξεκινήσουν μια πιο ομαλή ζωή.

Αλλά πώς ζουν οι πρόσφυγες στα στρατόπεδα, καθώς οι μήνες περνούν κι αυτό που φαινόταν μια πρώτη ανακουφιστική προσωρινή εγκατάσταση ύστερα από ταλαιπωρίες και κινδύνους ζωής, μετατρέπεται σε παραμονή με αβέβαιες προοπτικές;

Το συσσίτιο, η διαμονή σε σκηνή, οι ελάχιστες ευκολίες ικανοποίησης βασικών αναγκών και υγιεινής και, κυρίως, η απραξία κάνουν δύσκολη την καθημερινότητα του κύριου όγκου των προσφύγων που αποτελούν οι οικογένειες με παιδιά.

Οι γυναίκες προσπαθούν να διευθετήσουν τις ανάγκες εκ του μηδενός, ανάμεσά τους υπάρχουν έγκυες που χρειάζονται ιδιαίτερη φροντίδα αλλά δύσκολα μπορούν να τη βρουν, ενώ οι άντρες που συνήθισαν σε ρόλο προστάτη και τροφοδότη της οικογένειας μαραζώνουν από κατάθλιψη για τη σημερινή αδυναμία τους.

Οι έφηβοι, αγόρια και κορίτσια, συνθλίβονται ανάμεσα στην οικογενειακή παράδοση και τις κλεμμένες εικόνες της νέας πραγματικότητας που τους τρομάζει αλλά και τους προσελκύει, χωρίς όμως να έχουν στη διάθεσή τους μια γέφυρα επικοινωνίας, πληροφόρησης, επαφής.

Η προοπτική μιας ζωής στην Ευρώπη, μιας δουλειάς και ενός καλύτερου μέλλοντος σβήνει τις ελπίδες και κάθε μέρα που περνάει οι διαψεύσεις οδηγούν στην απελπισία και την παραίτηση.

Στο ευρύτερο περιβάλλον μιας χώρας με διαφορετικές πολιτισμικές αναφορές, που φαντάζει ξένο και αφιλόξενο, αποκλεισμένοι από κάθε επαφή με τον περίγυρο των ανθρώπων και της νέας πραγματικότητας που τους περιβάλλει, στο περιθώριο και τη στέρηση, με τους αποκλεισμούς της γλώσσας, της φτώχειας και της νομιμοποίησης, η ζωή του στρατοπέδου είναι για τους πρόσφυγες τρομακτική.

Ο χρόνος κυλάει νεκρός, η προσωρινότητα γίνεται μονιμότητα στις σκηνές, και το ερώτημα είναι πώς θα μπορούσε να γίνει χρόνος χρήσιμος-επωφελής για τα υποκείμενα αυτής της προσφυγικής περιπέτειας;

Η λειτουργία της κοινότητας στο εσωτερικό των στρατοπέδων είναι σε θέση να δώσει μια πρώτη απάντηση σ’ αυτό. Οι δυναμικές στο εσωτερικό της μπορούν, όταν έρθουν στο φως, να λειτουργήσουν επ’ ωφελεία όλων των μελών της και μάλιστα των πιο ευάλωτων. Παράλληλα, θα αποτελέσει μια πρώτη διαπαιδαγωγητική διαδικασία δημοκρατίας για τα νεότερα μέλη της, γυναίκες κι εφήβους, μέσα στο νέο πολιτισμικό πλαίσιο με το οποίο θα μπορούν να έχουν επαφή και ώσμωση.

Για να γίνει κάτι τέτοιο, είναι πρωταρχικό να πάψουν οι πρόσφυγες των στρατοπέδων να είναι αντικείμενα διαχείρισης, στατιστικής καταγραφής, φροντίδας ή περιφρόνησης και δυσπιστίας και να αποτελέσουν υποκείμενα δικαιωμάτων αλλά, κυρίως, δυνατοτήτων – επικοινωνίας, ανταλλαγής πληροφοριών και εμπειριών, μάθησης της γλώσσας, επαφής με τον έξω κόσμο.

Είναι αυτό το δεύτερο στάδιο, μετά την άμεση κινητοποίηση και το συγκινησιακό φορτίο που παράχθηκε με την άφιξή τους, που οφείλουμε τώρα να σχεδιάσουμε και να υποστηρίξουμε ως κοινωνία πολιτών και ομάδες αλληλεγγύης.

Η συμμετοχή των παιδιών σε μαθήματα γλώσσας, οι πρωτοβουλίες για τη δημιουργία δικτύων επικοινωνίας και αλληλεγγύης που θα φέρουν σε γνωριμία και διάλογο τους πρόσφυγες των στρατοπέδων με ανθρώπους και συνθήκες της ελληνικής πραγματικότητας, τα κέντρα πληροφόρησης και φιλίας για εφήβους, το κοινό κυριακάτικο τραπέζι, οι υιοθεσίες οικογενειών και η τακτική επαφή και γνωριμία μπορούν να δώσουν ένα νέο παράδειγμα για το προσφυγικό ζήτημα.

Η διαχείριση των ροών που πέρασε γρήγορα σε απογραφές, στατιστικές, προβλέψεις, καταγραφές και μικρότερα ή μεγαλύτερα επιχειρησιακά σχέδια προσωρινής φιλοξενίας, μετεγκατάστασης και, στο βάθος, επαναπατρισμού και επαναπροώθησης για όσους βρέθηκαν στην πιο γκρίζα ζώνη, επιβλήθηκε ως μια πρώτη αναγκαία συνθήκη.

Ο λόγος για τα ανθρώπινα δικαιώματα, που υπήρξε έντονος στην αρχή αυτής της κρίσης, χαμήλωσε τους τόνους με την πάροδο του χρόνου και την επίγνωση των δυσκολιών, αλλά θα πρέπει τώρα να αντλήσει μέσα από ανανεωμένες ιδέες και πιο φιλόδοξους στόχους.

Το νέο παράδειγμα δεν μπορεί παρά να στηρίζεται στην παραδοχή πως θα ζήσουμε μαζί και όσο πιο γρήγορα βάλουμε μπρος τις διαδικασίες γι’ αυτό τόσο περισσότερα προβλήματα θα καταφέρουμε να λύσουμε και τόσο περισσότερο κέρδος θα έχουμε ως ανοιχτή κοινωνία δημοκρατίας και αλληλεγγύης.

Οι πρόσφυγες πρέπει να κερδίσουν την ταυτότητά τους ως υποκείμενα της ιστορίας και, μαζί, εμείς να επαναπροσδιορίσουμε τη δημοκρατική ευρωπαϊκή μας ταυτότητα σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης, απρόβλεπτων κρίσεων και δομικών αλλαγών. Ενα πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση είναι να μετατρέψουμε τα στρατόπεδα από εν δυνάμει γκέτο απομόνωσης και περιθωρίου σε διαδραστικές ροές επικοινωνίας και αλληλεγγύης με την κοινωνία μας.

Να τα αντιμετωπίσουμε κι αυτά ως μέρος της κοινωνικής διαπραγμάτευσης, των ευρύτερων πολιτικών επιλογών και της πολιτειότητας, τα οποία η κρίση μάς υποχρεώνει να δούμε όχι με τον εύκολο τρόπο του αποκλεισμού αλλά, αντίθετα, της συμπερίληψης και της ένταξης που θα ενισχύσει την κοινωνική συνοχή.

http://www.efsyn.gr/arthro/poia-zoi-sta-stratopeda-ton-prosfygon

Το πολιτικό πορτρέτο της Ελλάδας

Kρίση και η αποδόμηση του πολιτικού / Ν. Γ. Γεωργαράκης, Ν. Δεμερτζής (επιμ.) / ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ – Gutenberg, 201520160719_124033Ο τόμος του ΕΚΚΕ σε επιμέλεια Ν. Γεωργαράκη και Ν. Δεμερτζή συγκεντρώνει αναλύσεις 34 συγγραφέων, συνθέτοντας ένα σημαντικό σημείο αναφοράς για την περίοδο της κρίσης από το 2009 έως τον Ιανουάριο του 2015 (εκλογές). Εξαιτίας των πυκνών και καταιγιστικών γεγονότων, των ανατροπών και της καθημερινής έντασης στην ειδησεογραφία, η περίοδος αυτή κινδυνεύει –όσο απομακρύνεται ως παρελθόν– να νεφελοποιείται και να απλοποιείται μανιχαϊστικά σε στερεότυπα σχήματα, προσαρμοσμένα στις μετέπειτα πιο πρόσφατες εξελίξεις και τις εκάστοτε επίκαιρες πολιτικές ερμηνείες της συγκυρίας. Γι αυτό και ο τόμος αποτελεί στέρεο σημείο αναφοράς με τις αναλύσεις και την πολυφωνία του προβληματισμού των συγγραφέων του, καθώς διαθέτει οργανωμένα στα κεφάλαιά του τα μεγάλα διακυβεύματα αυτής της πενταετίας, εκκινώντας από την αποδόμηση και τις μεταμορφώσεις του πολιτικού, τα κόμματα, τις εκλογικές αναμετρήσεις και την κοινωνία πολιτών και φτάνοντας στους μετασχηματισμούς της δημόσιας πολιτικής μέσα από την ανάλυση της οικονομικής κρίσης, των ΜΜΕ και των θεσμών.

Cultural policy under conditions of economic crisis – International Conference on Public Policy Milan, June 2015

4b84f007d6d75730e5c5dbb6576118e9-183x300
The crisis is a mirror in which the attitudes, mindsets, behaviors, fears, expectations and the deadlocks of a society are reflected. The representations generated by sudden momentum in crisis conditions, the power of the residual forms of culture struggling to be rescued at all costs, and the emerging forms all together generate an environment which is fluid, volatile and conducive to experimentation. The shackles of the traditional dominant ideology relax and society is radicalized, possessed by a strong desire for change. Thus an environment that has the materials of destruction as well of regeneration is formed –an environment which is acting like a kiln of for both destruction and creativity.

Eίναι η διακυβέρνηση φίλοι μου!

dc338c7f70c2b970473a81d74c9031c7Η Δευτέρα δεν θα είναι απλώς μια άλλη μέρα. Εγκαινιάζει μια εβδομάδα με αποφασιστικές πολιτικές εξελίξεις,γειωμένες στον άξονα της νέας διακυβέρνησης της χώρας. Η στρατηγική μνημόνιο–αντιμνημόνιο θα αποτελεί οριστικά παρελθόν κι όσοι παρά ταύτα επιμένουν δεν θα δίνουν παρά μια μάχη οπισθοφυλακών. Όσο πιο γρήγορα η νέα κυβέρνηση, αλλά και η αντιπολίτευση που θα προκύψει, σταματήσουν να παίζουν κλεφτοπόλεμο με το μνημόνιο που έχουν έτσι κι αλλιώς υπογράψει, τόσο το καλύτερο για τη διαχείριση του συμβολικού κεφαλαίου που διαθέτουν –πολιτικού, διαχειριστικού, ιδεολογικού και ανθρώπινου–, στην προσπάθεια που θα απαιτηθεί τους επόμενους μήνες.

http://www.chronosmag.eu/index.php/p-es-fl.html

ο πολιτισμός της καθημερινής ζωής ως εργαλείο παρέμβασης σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης

3cd39106010aaa66ac9fd4d948afe97b-300x244Τα τελευταία χρόνια, μέσα στις καθημερινές συνθήκες έκτακτης ανάγκης και κρίσης, γίνεται καλύτερα αντιληπτή η σημασία που έχει η διακυβέρνηση της καθημερινής ζωής και της βιωμένης κουλτούρας. Ακούγοντας και διαβάζοντας τις καλές ή κακές ρητορικές προσεγγίσεις των μεγαφώνων της εικονικής πραγματικότητας, κατανοούμε πόσο η προσέγγισή τους –άλλοτε προκαλώντας φόβο και άλλοτε δίνοντας ελπίδες– βρίσκεται μακριά από την καθημερινή ζωή και πόσο ασύγκριτα παραγωγικές είναι οι ιδέες και οι πράξεις που οδηγούν σε παρέμβαση στην καθημερινότητα. Η βιωμένη κουλτούρα και όχι οι ιδεοληψίες, οι πρακτικές διακυβέρνησης και όχι οι αξιωματικές διακηρύξεις, η γνώση και όχι οι φαντασιώσεις, οι μεταρρυθμίσεις και όχι οι αγκυλώσεις, αλλάζουν την πραγματικότητα.

http://www.chronosmag.eu/index.php/p-pls-th-gl-ps-s-sth-g.html

 

 

ΕΝΤΕΥΚΤΗΡΙΟ τεύχος 105-Το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της ελληνικής πολιτιστικής πολιτικής

67e2b5a48e05c5bed9e8862c9bae4145

Όλγα Σουφλιά

Καταργήσεις φορέων, συγχωνεύσεις οργανισμών, απολύσεις εργαζομένων και δραματικές μειώσεις στο ύψος των κρατικών επιχορηγήσεων: επιπτώσεις της λεγόμενης οικονομικής κρίσης που ασφαλώς πλήττει και το χώρο του πολιτισμού· μιας κρίσης που – σε συνδυασμό με τη επικρατούσα στρεβλή θεώρηση του πολιτισμού ως είδους πολυτελείας και την αμηχανία που προδίδουν οι συνεχείς μεταβολές στη μορφή του αρμόδιου Υπουργείου- προκαλεί έντονη ανησυχία για το μέλλον της πολιτιστικής ανάπτυξης της χώρας. Και κυρίως εγείρει κρίσιμα ερωτήματα για το περιεχόμενο, το ρόλο και τον τρόπο άσκησης της πoλιτιστικής μας πολιτικής.

Αυτά τα ερωτήματα απαντά –με αξιοσημείωτη ευθύτητα και ρεαλισμό- η Μυρσίνη Ζορμπά στο βιβλίο της Πολιτική του Πολιτισμού-Ευρώπη και Ελλάδα στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα που δημοσιεύθηκε πρόσφατα.

Η πολιτισμική δημοκρατία ως κεντρικό πολιτικό ζητούμενο

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ GENERIC FOTO ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΚΘΕΣΗ  2

Είναι θετικό ότι ένα πρόγραμμα πολιτισμού, όπως αυτό του ΣΥΡΙΖΑ, μπορεί να γίνει αντικείμενο διαλόγου και μέσα και έξω από τις κομματικές γραμμές. Θα ήταν μια μεγάλη πρόοδος της δημοκρατίας, αν αυτό γινόταν κανόνας, και επίσης πολύ σημαντικό, αν αυτό αφορά τον πολιτισμό, μια έννοια και έναν χώρο της πολιτικής που βρίσκεται στο περιθώριο, σε μια περιοχή που η άγνοια συναγωνίζεται τις προκαταλήψεις. Οι επτά θέσεις που ακολουθούν, είναι μια συμβολή στη συζήτηση αυτή.

http://www.avgi.gr/article/4739133/i-politismiki-dimokratia-os-kentriko-politiko-zitoumeno

Το πρόγραμμα πολιτισμού του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. Κριτική και προτάσεις

2b13a40c22913d25f8e81ac046357ae4

Αν δεν υπάρξει ένα συντεταγμένο σχέδιο πολιτικής πρωτοβουλίας, οι αλλαγές που θα πραγματοποιηθούν κινδυνεύουν να γίνουν ερήμην των πιο ευάλωτων ομάδων, ερήμην του δημοσίου συμφέροντος, ερήμην της κοινωνικής αλληλεγγύης που κρατάει μια κοινωνία πολιτισμικά ζωντανή.

Η δημοκρατία στην καθημερινή μας κουλτούρα, δηλαδή εκεί όπου συγκροτείται η ταυτότητα του δημοκρατικού πολίτη, είναι η καλύτερη γραμμή άμυνας της δημοκρατίας απέναντι στους εχθρούς της κάτω από τις σημερινές συνθήκες. Μια τέτοια πολιτισμική πολιτική οφείλει να επινοήσει η Αριστερά εάν θέλει να αλλάξει τη σημερινή κρίσιμη και μοιραία πραγματικότητα.

http://www.chronosmag.eu/index.php/p-pls-e-s-th-l.html

Tο μουρμουρητό του πολιτισμού σήμερα- του Γιώργου Τζιρτζιλάκη-Chronosmag.eu- Σεπτέμβριος 2014

2087_step37_4c2770bab0ee0

Πολιτική και πολιτισμός είναι το θεματικό ζεύγος που αναδεικνύει ήδη από τον τίτλο του το βιβλίο της Μυρσίνης Ζορμπά.  Εδώ καταθέτουμε σημειώσεις στο περιθώριο του  βιβλίου και το παράδειγμα της αμοιβαίας σύντηξης της «δύσκολης» υψηλής και λόγιας κουλτούρας με τις νεότερες, και τις παραδοσιακές, μορφές λαϊκού πολιτισμού. Ίσως σε μερικούς οι έννοιες αυτές να είναι ελκυστικές και δυναμικές αλλά σε άλλους μπορεί να φαίνονται αμήχανες ή ακόμη και κουραστικές, με τον τρόπο που τις συζητάμε και τις θέτουμε εν έργω. Αυτό είναι και το μεγαλύτερο χάρισμα του βιβλίου, το οποίο γίνεται περισσότερο διακριτό στην ενότητα που αφορά τις «πολιτικές του πολιτισμού» από τη δεκαετία του 1950 και μετά, στην Ελλάδα. Νομίζω ότι εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη συμβολή του βιβλίου επειδή ακριβώς συστηματοποιεί, συγκρίνει και ερμηνεύει δεδομένα και τεκμήρια με ευρηματικό τρόπο.

 http://www.chronosmag.eu/index.php/g-ls-pls-s.html